English
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری
مشاهده مقالات شماره
 دوره6،شماره22 ،پیاپی22
 
1
ارزیابی اثر سامانه هاي سطوح آبگير با روش فيلتر سنگريزه­اي در بهينه سازي نفوذ رواناب و افزايش ذخيره رطوبتي در مناطق خشک (تنگ چنار استان یزد)
( 312 بازدید ) ( 54 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله : كمبود بارش در كشورمان اهميت برنامه ريزي و استفاده بهينه از منابع آبي را براي ما دو چندان نموده است. به‌طوري كه بدون استفاده از روش­های خلاقانه و برنامه صحيح در مناطق خشك كشور، استقرار بسياري از نباتات مثمره، مشكل يا اصولاً امكان پذير نيست. از طرفی افزايش سريع جمعيت، كاهش منابع آبي و تغييرات اقليمي به ويژه در مناطق خشك و نيمه خشك جهان، بررسي راهكارهايي جهت افزايش توليدات كشاورزي و باغي ديم در كنار مصرف بهينه آب را امري اجتناب ناپذير ساخته است. بخش قابل توجهي از اراضي حاشیه شیرکوه در شهرستان مهریز استان یزد بصورت باغات دیم و آبی و زراعت توسط ساکنین بومي مورد استفاده قرار می گیرد. بسیاری از درختان مثمر منطقه، بویژه بادام بصورت دیم بوده و سال­های پر باران محصول خوبی تولید می­کنند. ولی در ماه­های گرم و خشک سال دچار تنش خشکی هستند و سال­های کم باران و خشکسالی با مشکل کم آبی روبرو هستند. در تحقیق حاضر تاثير فيلتر سنگريزه­اي در بهينه سازي نفوذ و نقش آن در افزايش ذخيره رطوبتي سامانه­ هاي سطوح آبگير با استفاده از 72 سامانه سطوح آبگیر و اجرای تیمار فیلتر سنگریزه­ای بر روی نیمی از سامانه ها، در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفت. فاکتور اندازه­گیری شده رطوبت خاک در اعماق 20 و 50 سانتی­متری چاله‌های غرس نهال بوده است. بر اساس نتایج آنالیز آماری داده­های برداشت شده سال 1390 فیلتر سنگریزه­ای باعث افزایش معنی دار رطوبت حجمی خاک (0/05
تخصص ها : کاهش تبخیر، کم آبی، باغات دیم، ذخیره نزولات.

2
ارزیابی پایداری حوزه آبخیز بر اساس مدل HELP (مطالعه موردی: حوزه­ آبخیز بهشت گمشده، استان فارس)
( 315 بازدید ) ( 45 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله : برای دستیابی به رهیافت توسعه­ پایدار که ضامن حفظ و بقای حوزه­های آبخیز می­باشد، ارزیابی پایداری آن­ها بر اساس شاخص­های پایداری ضروری به نظر می­رسد. هدف از تحقیق حاضر، بررسی پایداری حوزه­ آبخیز بهشت گمشده بر اساس مدل (HELP) در یک دوره ده‌ساله (1395-1385) می­باشد. مدل مذکور بر اساس چهار مقوله­ ی هیدرولوژی (کمّی و کیفی)، محیط‏زیست، حیات آبخیزنشینان، سیاست ­گذاری و سه پارامتر فشار، وضعیت و واکنش و تحت عنوان شاخص پایداری حوزه (WSI) به بررسی پایداری حوضه در سه سطح پایین، متوسط و بالا می ­پردازد. نتایج نشان داد پارامتر فشار با امتیاز 0/78 و پارامتر واکنش با امتیاز 0/53 به­ترتیب بیش‏ترین و کم‏ترین امتیاز را برای ارزیابی پایداری حوزه­ آبخیز بهشت گمشده به­خود اختصاص داده­اند که حکایت از واکنش مناسب جهت کاهش فشار وارده بر اکوسیستم را دارد. همچنین نتایج نشان داد زیرشاخص‌های هیدرولوژی کمّی با امتیاز 0/25 و محیط زیست با امتیاز یک به ترتیب بیش‏ترین و کم‏ترین اولویت را جهت مدیریت (خصوصاً مدیریت و حفاظت از منابع آبی موجود) حوزه­ آبخیز به خود اختصاص داده­اند. بطورکلی نتایج نشان داد سطح پایداری حوضه با امتیاز 0/67 متوسط رو به پایین در دوره مورد مطالعه ارزیابی شد که توجه بیشتری را برای ارتقای سطح پایداری منطقه طلب می­کند.
تخصص ها : برنامه ­ریزی سرزمین، بهشت­گمشده، سطح پایداری، سرانه آب، شاخص پایداری آبخیز.

3
بررسي پايداري سازه ­هاي مكانيكي در حوزه آبخيز بودجان شهرستان دهاقان
( 297 بازدید ) ( 30 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله : امروزه به دليل استفاده‌هاي بيرويه از منابع طبيعي، وضعيت منابع آبي و خاكي در موقعيت بحراني به سر مـي‌برنـد. براي کنترل و مبارزه با اين خطرات، عملیات مختلف از جمله سازه‌ای در قالب طرح‌هاي آبخيزداري در عرصه‌هاي منابع طبيعي اجرا  می­شود که انتظار می­رود کارایی لازم را برای مدت پیش بینی شده در طرح داشته باشند. اين تحقيق با  هدف ارزيابي پايداري سازه‌هاي احداث شده در رودخانه  اصلي حوضه آبخيز بودجان شهرستان دهاقان استان اصفهان انجام شد. در ابتدا بازديد‌هاي صحرايي در منطقه انجام شد و مشخصات سازه­ها و تخريب­هاي ايجاد شده در آن­ها ثبت گرديد و رواناب و سيلاب حوضه با دوره­هاي برگشت مختلف مورد ارزيابي قرار گرفت. مطابق اين ارزيابي، تخريب در دو بند توري سنگي وجود نداشته و در 39 بند سنگ و ملاتي، آبشستگي و اجراي بد سازه به ترتيب با 34%  و 17% از عوامل تخريب سازه­ها مي‌باشد. با توجه به عمر کم سازه‌ها علايم خسارت‌ها مشاهده شده در آن‌ها نمايانگر شروع تخريب است. چنان­چه مرمت و اصلاح نگردند در آينده با مشکل روبه‌رو مي­گردند. همچنين تحليل يکي از سازه‌هاي نمونه طرح نشان داد، پديده‌هاي لغزش، واژگوني و پايپينگ در سازه‌ها بر اساس حداکثر دبي مشاهده شده وجود نداشته و فقط احتمال نشست سازه در بستر وجود دارد که شايد ناشي از وزن آن به لحاظ طراحی دست بالای (over design) آن است.
تخصص ها : کنترل سيل، پايداري سازه­، حوضه بودجان

4
آنالیز و توجیه اقتصادی احداث بند خاکی جهت مدیریت رواناب شهری به منظور استفاده در فضای سبز (مطالعه موردی: منطقه 22 تهران)
( 289 بازدید ) ( 33 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله : مدیریت رواناب در مناطق شهری توسعه‌یافته و مستعد سیل یکی از دغدغه‌های مهم در مدیریت شهری می‌باشد. اجرای روش‌های استحصال رواناب، می‌تواند ضمن کاهش خطر سیل، جهت مصارف غیر شرب نیز مورد توجه قرار گیرد. منطقه 22 شهرداری تهران یکی از مراکز مهم جمعیتی است که توسعه شهر در آن با سرعت فزاینده­ای رو به رشد است. افزایش سطوح نفوذناپذیر و مجاورت این حوضه شهری با دو حوضه آبخیز کن و وردیج زمینه وقوع سیل را در این منطقه مساعد نموده است. در این تحقیق با توجه به توپوگرافی خاص منطقه روش سازه­ای سد خاکی جهت استحصال قسمتی از رواناب حوضه و استفاده از آن جهت آبیاری بخشی از فضای سبز منطقه پیشنهاد گردیده است و در نهایت در راستای توجیه پروژه، آنالیز اقتصادی در شرایط قبل (وضعیت کنونی) و بعد از استحصال رواناب (ایجاد سد خاکی) انجام گرفته است. بر اساس نتایج، مناسب‌ترین مکان احداث سد، پشت تپه‌های پارک چیتگر تشخیص داده شد و حجم پیشنهادی سد، بر اساس تأمین نیاز آبی پارک ­جنگلی چیتگر، خرگوش­دره و باغ­ملی گیاه­شناسی که در نزدیکی مکان پیشنهادی سد واقع شده‌اند حدود 9/775/000 مترمکعب برآورد گردید که این سیستم استحصال رواناب، ضمن تأمین نیاز آبی 49/7 درصد از مساحت فضای سبز منطقه (معادل 9/66 کیلومترمربع از مساحت فضای­سبز منطقه)، قادر است دبی اوج سیل با دوره ­بازگشت 100 سال و حتی بیشتر را نیز کنترل کند. همچنین آنالیز سود و هزینه پروژه نشان داد هزینه­ ها در وضعیت کنونی 1/55 برابر (معادل 4/011/892/840 ریال در سال) بیش از زمان استفاده از سیستم استحصال رواناب می‌باشد.
تخصص ها : هیدرولوژی شهری، استحصال رواناب، فضای سبز، بند خاکی، آنالیز اقتصادی

5
حکمرانی وبرنامه‌ریزی حوضه رودخانه/آبخیز
( 333 بازدید ) ( 78 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله : نگاهی نقادانه به سند چشم انداز و برنامه راهبردی دراز مدت وزارت نیرو حاکی از آن است که نشانه‌هایی از تغییر تفکر از یک نگاه مکانیکی سنتی به سمت نگاه سیستمی در حال تکوین است؛ اما ضرورت دارد با نگاه اکوسیستم-محور، ارکان و اجزاء لازم، منسجم‌تر ترسیم شده و اهداف و اولویت‌ها مشخص شوند. همچنین، لازم است برای رسیدن به اهداف و راهبردها، نظام برنامه‌ریزی در قالب حوضه‌های رودخانه‌ای وآبخیزها به طور سلسله مراتبی و چند مقیاسی طراحی شود. از طرف دیگر، نبود برنامه مدون و شاخص-محور برای حوضه­های رودخانه‌ای و آبخیزها، از جمله دلایل اصلی کسب توفیق محدود در مدیریت منابع آب کشور می‌باشد. نداشتن چارچوب مفهومی منسجم و ساختارمند برای ارزیابی و مدیریت جامع نیز از دیگر کاستی‌ها به شمار می‌رود. در این نوشتار،  با روش مقایسه تحلیلی، تفکر حکمرانی آبخیز به عنوان یک پارادایم جدید که کاملا همسو با نگاه اکوسیستم-محور و راه حل‌های مبتنی بر طبیعت است، به جای حکمرانی آب معرفی می شود.
تخصص ها : حکمرانی محیط زیستی، مدیریت اکوسیستمی ، برنامه اقدام ، چارچوب مفهومی

6
پيش بيني پارامترهاي دمايي تحت مدل CanEMS2(مطالعه موردي: ايستگاه سينوپتيک لار)
( 266 بازدید ) ( 19 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله : ازجمله چالش‌هاي مهم پيش روي کشاورزي و منابع آب مي‌توان به پديده تغيير اقليم و تأثيرات آن اشاره کرد. مدل‌هاي چرخش عمومي (GCM) بهترين اطلاعات درباره پاسخ جو به افزايش تمركز گازهاي گلخانه‌اي را مي‌توانند فراهم كنند. ازآنجاکه خروجي اين مدل‌ها داراي دقت مکاني و زماني کافي براي مطالعات تأثير تغيير اقليم بر سامانه‌هاي هيدرولوژي نيست لازم است، داده­هاي خروجي مدل‌هاي چرخش عمومي کوچک‌مقياس گردند؛ که در اين پژوهش از روش ريزمقياس نمايي آماري SDSM و براي ارزيابي تغييرات اقليمي، از مدل گردش عمومي CanESM2 که در گزارش پنجم IPCC آمده، تحت سه سناريوي RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5 استفاده‌شده است. از دادهاي روزانه دماي کمینه و بیشینه ايستگاه سينوپتيک لار  استان فارس بهره گرفته و دما براي سه دوره زماني براي سالهاي 2040-2011(2020S)، 2070-2041(2050S) و 2099-2071 (2070S) پيش‌بيني‌شده است. نتايج حاصل از تحقيق نشان داد که مدل SDSM به‌خوبي دماي کمینه و بیشینه را پيش نمايي کرده و مدل مناسبي جهت ريزمقياس نمايي پارامترهاي اقليمي دما براي ايستگاه سينوپتيک لار است. طبق خروجي‌هاي حاصل از مدل CanESM2 در هر سه سناريو (RCP2.6، RCP4.5، RCP8.5) و هر سه دوره (2020S، 2050S،2070S) دماي کمینه و بیشینه افزايشي بوده است، به‌طوري‌که ميزان اين افزايش براي دماي کمینه و بیشینه دوره (2020S) به ترتيب بين 1/12 تا 1/29 و 2/01 تا 2/30 درجه سانتي‌گراد و ميزان اين افزايش براي دماي کمینه و بیشینه دوره (2050S) به ترتيب بين 1/47 تا 2/35 و 2/61 تا 4/13 درجه سانتي‌گراد و افزايش دماي دوره (2070S) نسبت به دوره پايه براي دماي کمینه و بیشینه به ترتيب بين 1/46 تا 3/31 و 2/7 تا 5/94 درجه سانتي‌گراد مي‌باشد.
تخصص ها : تغيير اقليم، ريزمقياس نمايي، مدل SDSM، مدل CanESM2، ايستگاه سينوپتيک لار

7
تحليل عوامل مؤثر بر سطح استفاده از روش‌هاي مديريت بهينه منابع آب توسط باغداران شهرستان مراغه
( 261 بازدید ) ( 23 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 22 - شماره پیاپی 22
نویسندگان :
خلاصه مقاله :   تغييرات اقليمی و خشک‌سالي‌هاي اخير توام با استفاده زیاد از منابع آبهای زیرزمینی توسط بخش کشاورزي، منجر به یک بحران بزرگ آبی در ایران شده است. در شرایط بحرانی، کشاورزان باید از روش­های بهینه مدیریت منابع آبی استفاده کنند. برنامه­ریزی و اقدام اثربخش در این زمینه نیاز به شناخت بهترعوامل موثر بر رفتار کشاورزان دارد. در تحقيق حاضر با استفاده از روش توصیفی -همبستگی به بررسي اين موضوع در بين باغداران پرداخته  شده است. جامعه آماري تحقيق، کلیه باغداران شهرستان مراغه بودند (11742 نفر) که طبق  فرمول نمونه گیری کوکران و با استفاده از روش نمونه‌گيري چندمرحله‌اي تصادفي، 228 نفر از باغداران انتخاب و مطالعه شدند. اکثریت باغات سیب شهرستان مراغه در حوضه دریاجه ارومیه قرار داشته و این شهرستان بخش مهمی از سیب استان و کشور را تولید می کند. ابزار مورد استفاده برای جمع آوری داده ها، پرسشنامه بود که روایی محتوایی آن توسط نظرات متخصصان در این حوزه تایید شد. با انجام مطالعه مقدماتي روي 30 باغدار و محاسبه آلفاي کرونباخ 0/85، پايايي آن نیز به‌دست آمد. نتايج تحقيق نشان داد که سطح استفاده اکثريت باغداران (97/7 درصد) از روش‌هاي مديريت بهينه منابع آبی، در حد متوسط بود. تحليل رگرسيوني چندگانه نیز نشان داد که متغيرهاي سطح نياز آموزشي، ميزان آب مصرفي، سن، ميزان دريافت اطلاعات از رسانه‌هاي جمعي، مساحت کل باغ و ادراک باغداران در خصوص کاهش منابع آبي، 30 درصد تغييرات مربوط به سطح استفاده از روش‌هاي مديريت بهينه منابع آبی را تبيين مي‌کنند.
تخصص ها : تغيير اقليم، کمبود آب، مديريت مناسب، پذيرش ، بهره‌برداران باغي

دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای مجله ترویج و توسعه آبخیزداری محفوظ می باشد .