English
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری
مشاهده مقالات شماره
 دوره5،شماره19 ،پیاپی19
 
1
 مدل‌سازي رابطه بين خصوصيات فيزيکي حوزه آبخيز و رواناب و رسوب(مطالعه موردي: حوزه گرماب، استان خراسان رضوي)
( 700 بازدید ) ( 130 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : دستيابي به اطلاعات دقيق سيلاب و رسوب، به ­دليل مشکلات اجرايي و فقدان ايستگاه‌هاي هيدرومتري و رسوب­سنجي مناسب بسيار هزينه‌بر و مشکل مي‌باشد. لذا تحقيق حاضر درصدد تعيين ارتباطات معني‌دار بين پارامترهاي فيزيکي حوزه گرماب و مؤلفه‌هاي مختلف سيلاب و رسوب مي­باشد. بدين منظور کليه اطلاعات ورودي همچون متغيرهاي مساحت و محيط حوزه‌، ارتفاع حداکثر، حداقل و متوسط حوزه­­ از سطح دريا، طول آبراهه اصلي، شيب آبراهه اصلي، شيب حوزه، ضريب شکل و تراکم زهکشي، فرسايش سالانه و فرسايش ويژه برحسب مترمکعب در کيلومتر مربع در سال و سیل با دوره بازگشت‌هاي 2، 5، 10، 25، 50 و 100 ساله به مترمکعب در ثانيه جمع‌آوري شد. سپس ارتباط بين هشت پارامتر برآورد شده سيلاب و رسوب و 10 پارامتر فيزيکي حوزه از طريق روش­ هاي تجزيه‌وتحليل آماري رگرسيون چند­متغيره و شبکه عصبي انجام پذيرفت. بررسي ورودي­ هاي مؤثر در روش رگرسيون چندمتغيره نشان داد که متغيرهاي مساحت و شيب حوزه پارامترهاي مؤثر در توليد سيلاب و متغيرهاي مساحت، ارتفاع حداقل و متوسط حوزه و طول آبراهه اصلي پارامترهاي مؤثر در توليد رسوب حوزه گرماب مي­باشند. همچنين شبکه تابع پايه شعاعي براي مقادير پيش‌بيني‌شده فرسايش ويژه و شبکه پروسپترون چند­لايه براي فرسايش تخميني سالانه به­ترتيب با حداکثر ضريب تبيين 0/98 و 0/99 و حداقل جذر ميانگين مربعات خطايي برابر با 0/16 و 253/63 به­عنوان کارآمدترين مدل انتخاب شد. اما براي مقادير پيش­بيني شده سيلاب با دوره بازگشت‌هاي 2، 5، 10، 25، 50 و 100 ساله، مدل رگرسيون چندمتغيره باتوجه به حداکثر ضريب تبيين، حداقل جذر ميانگين مربعات خطا و قدر مطلق خطاي نسبي به­عنوان برترين مدل برگزيده شد.
تخصص ها : پروسپترون چندلايه، تابع پايه شعاعي، حوزه‌ آبخيز گرماب، رگرسيون چند­متغيره، شبكه عصبي مصنوعي

2
مکان ­يابي و اولويت بندي مناطق مناسب براي احداث سدهاي اصلاحي توري سنگي با استفاده مدل ANP (منطقه مورد مطالعه حوزه آبخيز سد طرق)
( 691 بازدید ) ( 91 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : اختصاص بودجه­ هاي اقتصادي براي اجراي پروژه­ هاي آبخيزداري بر­اساس اهميت منطقه از نظر اقتصادي (آب و خاک)، اجتماعي و توريستي انجام مي ­شود. در اين تحقيق از روش تصميم­گيري چند معياره (ANP) برای اولويت ­بندي منطقه جهت اجراي پروژه­هاي آبخيزداري(سدهاي اصلاحي توري سنگي) استفاده شد. در­مرحله اول معيارها که شامل عوامل طبيعى(رسوبدهى، شيب، رخساره ژئومرفولوژى و کاربري اراضي)، اقتصادى(نزديكى­روستا، جاده­ و­ منابع قرضه) تعيين شد. در ­مرحله بعد براي تعيين تاثير عوامل در مکان­يابي و اولويت­ بندي مناطق براي احداث سدهاي اصلاحي توري سنگي از نظرات کارشناسي(پرسشنامه) و براي تعيين مقدار ضريب اهميت معيارها از نرم­افزار Super decision استفاده گرديد. در ادامه با هم­پوشاني نقشه­ ها، نقشه نهايي مکان­يابي و اولويت­بندي زير­حوزه­هاي منطقه بدست­آمد.­ نتايج نشان داد که بيشترين تاثير در مکان­يابي را عامل فرسايش با ضريب اهميت 0/407 و شيب با ضريب اهميت 0/241 داشته­اند. براساس نقشه نهايي 19 درصد از منطقه در اولويت اول احداث سدهای اصلاحي قرار دارد. تجزيه و تحليل نقشه نهايي نشان مي­دهد که اين روش نتايج قابل قبولي و توانايي بالايي براي مکان­يابي و اولويت­ بندي به صورت کاربردي را دارا مي ­باشد.
تخصص ها : مکان­يابي، اولويت بندي، سدهاي اصلاحي توري سنگي، ANP و حوزه آبخيز طرق

3
تاثیرپذیری رواناب و رسوب تولیدی از سطوح مختلف پوشش کاه و کلش کلزا در کرت‌های کوچک آزمایشگاهی
( 681 بازدید ) ( 36 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : فرسایش نامتعادل خاک یکی از خطراتی است که با تولید فراوان رواناب و رسوب، منابع طبیعی قابل دسترس جوامع را تهدید می­کند. به‌کارگیری اصول حاکم بر  استفاده از حفاظت‌کننده ­های آلی و غیر آلی خاک می‌تواند گامی موثر برای مقابله با آن باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر مقادیر مختلف پوشش کاه و کلش کلزا بر تغییرات رواناب و رسوب خاک لومی – شنی در شرایط آزمایشگاهی انجام شد. بدین‌منظور باران با شدت 50 میلی ­متر بر ساعت و بارش 10 دقیقه­ای در مقیاس کرت­های 0/5 مترمربع و سه تکرار، با مقادیر پوششی 25 و 50 درصد کاه و کلش کلزای مزارع صنعتی دشت ناز واقع در شهر ساری با استفاده از  شبیه‌ساز باران موجود در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری شبیه‌سازی شد. نتایج نشان داد کاربرد هر دو سطح مطالعاتی پوشش کاه و کلش کلزا تاثیر معنی‌دار (0/5p-value
تخصص ها : افزودنی‌های آلی، کرت فرسایشی، مدیریت خاک، مهار فرسایش

4
مروری بر عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش در رویشگاه­ های جنگلی ایران
( 672 بازدید ) ( 37 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : در ايران، با توجه به ناهمواري شديد، مناطق كوهستاني، فعاليت زمين ساختي و لرزه خيزي زياد، شرايط گوناگون زمین شناسي و اقليمي، شرايط طبيعي برای ايجاد طيف گسترده­ای از زمين لغزش­ها فراهم است و ساليانه خسارات جاني و مالي فراواني به کشور وارد مي­شود. با توجه به گستردگی و تفاوت زیاد بین رویشگاه­های مختلف جنگلی در حوزه­های آبخیز کشور و میزان بارندگی متفاوت در هر منطقه عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش­ها نیز متفاوت می باشد. اما بررسی مطالعات مختلف نشان  داد عوامل تاثیر­گذار در وقوع زمین لغزس شامل عوامل طبیعی غیر­قابل تغییر و عوامل انسانی شامل تغییرکاربري اراضی و احداث زیر­ساخت­های کشور (جاده­ سازی، سدسازی و غیره) که قابل مدیریت بوده می ­باشد. بصورتی که عوامل انسانی در اکثر زمین لغزش­های رخ داده بطور مستقیم و یا تاثیر بر روی عوامل طبیعی بصورت غیر­مسقیم نقش مهمی داشته است. همچنین کاهش سطح جنگل­ های کشور بدلیل فقدان طرح­های یکپارچه مدیریتی کشور در افزایش وقوع زمین لغزش­ ها تاثیر گذار بوده است. لذا مطالعه پایداری دامنه ­ها قبل از احداث زیر ساخت­ های جدید در کشور امری ضروری است.
تخصص ها : زمین لغزش، رویشگاه جنگلی، تغییر کاربری، پایداری دامنه

5
بررسی چارچوب­ های مقرراتی و سازمانی به­منظور مدیریت یکپارچه منابع آب در حوضه ­های رودخانه­ای مشترک با تاکید بر رودخانه­ های مرزی ایران
( 665 بازدید ) ( 42 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : مدیریت یکپارچه منابع آب، به عنوان فرآیندی که موجب ترویج، توسعه و مدیریت هماهنگ آب، زمین و منابع مرتبط درسطح حوضه رودخانه می­ شود، نیازمند یک چهارچوب قانونی موثر برای فراهم آوردن قوانین و روش­های شفاف است. نقش قانون در کلیه مراحل برنامه­ریزی، طراحی و اجرای سیستم­ های مدیریت آب، اهمیت زیادی دارد. تعدادی از مباحث قانونی سخت در این زمینه شامل مالکیت آب، مسئولیت ­های مشترک، آسیب ­های ممکن برای فعالیت ­ها و استفاده ­های یک کشور، مکانیسم ­های همکاری در بین کشورهای همسایه، تخصیص و محدودیت­ها برای استفاده­های مختلف، و روش ­هایی برای حل مسالمت ­آمیز اختلافات، باید شناخته شوند. به ­کار گرفتن یک چهارچوب قانونی مناسب، مدیریت موثر را ارتقا داده و به اجتناب یا حل اختلافات بین آب­بران رقیب و منافع آنها کمک می ­نماید. لذا در این تحقیق ابتدا قوانین بین ­المللی مهم در خصوص نحوه حاکمیت و بهره ­برداری از رودخانه­ های مشترک مرزی معرفی می­گردد. در گام بعدی هر یک از رودخانه­های مرزی (دجله، فرات،‌ اروندرود، هیرمند، هریرود، ارس، اترک) کشور ایران مورد مطالعه قرار می­گیرد و در نهایت برای هریک از آنها پیشنهاداتی در جهت توسعه و مدیریت بهتر این رودخانه­ها ارائه خواهد شد. مطالعات صورت گرفته نشان می­دهد که برخی از مدیریت­های ضعیف در این­باره به روابط اقتصادی، اجتماعی و  سیاسی کشور ایران با دیگر کشورهای همسایه برمی­گردد و به عنوان یک نتیجه از بررسی­های انجام­شده می ­توان بیان کرد که با توجه به قوانین بین­ المللی موجود و وضعیت بهره ­برداری کشورهای دارای منابع مشترک، باید جوامع و دولت ­ها به سمت استفاده منصفانه و معقولانه همراه با حق توسعه پایدار برای طرفین پیش­ بروند.
تخصص ها : قوانین بین ­المللی بهره­ برداری آب، مدیریت یکپارچه منابع آب، رودخانه ­های فرامرزی ایران

6
ارزیابی تأثیر خشکسالی های اخیر بر تغییرات سطح آب‌های زیرزمینی دشت سروستان استان فارس
( 699 بازدید ) ( 94 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : طی سال‌های اخیر در بیشتر مناطق ایران به دلیل کاهش نزولات جوی، خشکسالی های پردامنه و شدیدی رخ‌ داده که پیامد آن، افت شدید سطح ایستایی سفره‌های آب زیرزمینی است. در این پژوهش، به‌منظور بررسی وضعیت خشکسالی های اخیر و تأثیر آن بر منابع آب زیرزمینی از شاخص بارش معیار شده (SPI) در مقیاس‌های مختلف زمانی و شاخص منبع آب زیرزمینی (GRI) استفاده شد. ابتدا داده‌های بارش ماهانه‌ی 6 ایستگاه هواشناسی و تراز سطح ایستایی مربوط به 24 حلقه چاه شاهد واقع در دشت سروستان استان فارس طی دوره‌ی آماری 1391-1370 جمع‌آوری گردید. پس از انجام آزمون‌های همگنی روی‌ داده‌های جمع‌آوری‌شده و رفع نواقص آماری به روش تفاضل و نسبت‌ها، شاخص‌های مذکور در مقیاس‌های زمانی سالانه، 3، 6، 9، 12، 18، 24 و 48 ماهه محاسبه گردید. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که در طول دوره‌ی آماری مورد مطالعه، خشکسالی هواشناسی و آب زیرزمینی دشت، دارای روند افزایشی است و سطح سفره‌ی آب زیرزمینی به‌اندازه 10/9 متر افت داشته است. همبستگی بین شاخص SPI در مقیاس‌های زمانی مختلف با اعمال و بدون اعمال تأخیر زمانی با میانگین تراز سطح سفره آب زیرزمینی و شاخص GRI بررسی شد. تحلیل‌های آماری نشان داد که شاخص SPI در مقیاس زمانی 48 ماهه بدون اعمال تأخیر زمانی با میانگین تراز سطح آب زیرزمینی و شاخص GRI در سطح 0/01 معنی‌دار بوده و دارای بیشترین ضریب همبستگی است که حاکی از تأثیرگذاری خشکسالی بر آب زیرزمینی دشت سروستان است. رابطه‌ی وایازی بین ارتفاع متوسط سطح آب زیرزمینی و شاخص SPI نشان داد که 56 درصد از واریانس تراز متوسط سطح ایستایی تحت تأثیر SPI 48 ماهه و 44 درصد متأثر از سایر عوامل به‌ویژه بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی است.
تخصص ها : خشکسالی، سطح آب زیرزمینی، شاخص بارش معیار شده (SPI)، شاخص منبع آب زیرزمینی (GRI)، دشت سروستان.

7
تغییرات تداوم و شدت دبی ماهانه جریان رودخانه‌ای در حوضه گرگانرود استان گلستان
( 675 بازدید ) ( 78 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 19 - شماره پیاپی 19
نویسندگان :
خلاصه مقاله : ضرورت و مبناي اولیه برنامه‌ریزي مدیریت آب، ارزیابی و درک تداوم و شدت دوره‌هاي هیدرولوژیک خشک و مرطوب است. هدف پژوهش حاضر تعیین دوره‌های شروع و پایان خشکسالی و ارزیابی تغییرات تداوم و شدت دبی ماهانه جریان رودخانه‌ای در ۲۰ ایستگاه‌ هیدرومتری استان گلستان در یک دوره 38 ساله (۱۳۵۳-۱۳۹۱) است. براساس توزیع ماهانه جریان، ضریب وزنی اهمیت کمبود آب ماهانه محاسبه شد. سپس اختلاف دبی هر ماه از میانگین درازمدت در فاکتور وزنی ضرب و دبی مؤثر محاسبه شد. تفاوت میانگین دبی و دبی مؤثر به‌عنوان کمبود ماهانه مدنظر قرار گرفت و شدت کمبود جریان محاسبه شد. براساس نتایج، در ایستگاه‌های نوده خاندوز و سرمو واقع در بالادست، در تمام سال مقادیر آبدهی از حجم کمبود (میلیون مترمکعب) بالاتر بوده و کمبود جریان مشاهده نشد. در حالی‌که در اکثر ایستگاه‌ها ‌تداوم دوره کمبود در ماه‌های تیر و مرداد اتفاق افتاده است. هم‌چنین تغییرات حجم کمبود در سال‌های مختلف نشان داد که فراوانی تداوم‌های 4 و 5 ماهه بیش‌تر از سایر تداوم‌ها است. براساس نتایج خوشه‌بندی، ایستگاه‌های مشابه مانند تقی‌آباد و بصیرآباد دارای بالاترین شدت کمبود جریان می‌باشند در صورتی‌که ایستگاه‌های نوده‌خاندوز و سرمو کم‌ترین مقدار شدت کمبود جریان را دارند.
تخصص ها : حجم کمبود، خشکسالی هیدرولوژیک، دبی مؤثر، شدت کمبود جریان

دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای مجله ترویج و توسعه آبخیزداری محفوظ می باشد .