English
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری
مشاهده مقالات شماره
 دوره1،شماره2
 
1
پايش جا به جايي سطحي ناشي از زمين لغزش به کمک مشاهدات دوره اي سامانه تعيين موقعيت ماهواره اي
( 2018 بازدید ) ( 76 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

زمين لغزش یکی از بلاياي طبيعي است که اغلب در مناطق کوهستاني، پربارش و لرز ه خيز به وقوع مي پيوندد. اين پديده ژئولوژیکی همه ساله کشورهاي متعددي را متحمل خسارات و تلفات جبران ناپذيري می کند. ايران از جمله کشور هاي مستعد زمين لغزش است که تاکنون بيش از 32000 زمين لغزش در آن شناسايي شده است. اطلاع از نحوه توزيع مکاني و زماني جابه جايي سطحي زمين براي تشخيص مناطقي که در معرض زمين لغزش قرار دارند و تعيين راه کارهايي براي مقابله و يا حتي حذف عواملي که منجر به وجود آمدن آ نها مي شوند ضروري است. هدف اين پژوهش استفاده از سامانه تعيين موقعيت ماهواره اي به عنوان يک روش ژئودتیکی- ماهواره اي به صورت ابزاري سودمند جهت بررسي خطرات ناشي از زمين لغزش مي باشد. با ايجاد شبکه ژئودتیکی با 20 نقطه مشاهداتي در شيب لغزشي روستاي توان واقع در منطقه الموت استان قزوين و انجام مشاهدات ميداني شبکه ژئودتيک طي سال هاي 1389 تا 1391 به رفتارسنجي دقيق حرکات سطحي اخير زمين تحت اثر زمين لغزش پرداخته شده است. سري زماني جابه جايي به دست آمده مؤيد اين مطلب است که زمين لغزش مورد مطالعه، يک زمين لغزش فعال خصوصاً در بخش بالادست شيب لغزشي بوده و هم چنان به فعاليت حرکتي خود ادامه داده است.

تخصص ها :

زمين لغزش، رفتارسنجي، جابه جايي، سامانه تعيين موقعيت ماهواره اي، شبکه ژئودتيکی


2
نظري بر سابقه و کاربرد افزودني هاي خاک در مديريت منابع خاک و آب
( 1965 بازدید ) ( 76 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

افزودني خاک شامل هر گونه ماده اي است که بتواند خاک را در برابر عوامل فرساينده خاک به ويژه قطرات باران حفظ نمايد و همچنين زمينه ساز حفظ بهتر منابع آب باشد. لذا آگاهي از انواع افزودني هاي خاک و عمل کرد آن ها در تدوين برنامه هاي مختلف مديريت بحران، حفاظت منابع آب و خاک و مديريت جامع حوزه هاي آبخيز ضروري است. حال آ نکه اطلاعات مرتبط و جامع در خصوص افزودني هاي خاک بسيار محدود است. بر همين اساس پژوهش حاضر با هدف ارائه اطلاعات جامع از پيشينه و جديدترين مطالعات انجام شده در خصوص استفاده از افزودني هاي خاک و ارزيابي تأثيرات مختلف و لحاظ پتانسيل کاربرد آنها در مهارفرسايش و حفاظت آب انجام شد. در تحقيق حاضر ملاحظات رو یکرد ها ی استفاده از اين مواد در حفاظت آب و خاک و نيز مزايا و معايب آن ها تشريح گرديده است. نتايج حاصل از پژوهش هاي صورت گرفته نشان داد که افزودن يها از نظر نوع، مواد تشکیل دهنده، نحوه کاربرد و ميزان تأثيرگذاري با هم متفاوت هستند. در همين راستا دسته بندي افزودني ها بر اساس مفهوم، نوع و منشأ و عملکرد آن ها صورت گرفته است. همچنين نتايج به دست آمده در خصوص کاربرد افزودني ها دلالت بر عدم یکسانی و تشابه رفتار آ نها در انواع خاک ها بود. از اطلاعات ارائه شده در تحقيق حاضر مي توان در برنامه ريزي هاي آينده به منظور توسعه پايدار منابع آب و خاک بهره برد.

تخصص ها :

حفاظت منابع آب و خاک، خاکپوش ها، مهار فرسايش، مواد نگه دارنده خاک


3
مروري بر مطالعات فرسايش خاک با تأکيد بر مفهوم مقياس
( 2057 بازدید ) ( 56 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

هر ساله مطالعات زيادي در شرايط مختلف طبيعي و کشاورزي و در مقياس هاي مختلف مکاني و زماني به منظور اندازه گيري نرخ فرسايش انجام می گيرد. نتايج حاصل از اين تحقيقات نشان دهنده اختلاف زياد در مقدار فرسايش به دست آمده و تکنولوژي به کار رفته مي باشد. کرت هاي فرسايش نيز در ابعاد و انواع مختلف به منظور بررسي فرآيندهاي هيدرولوژیکی مرتبط با خاک به کار مي رود. اما نتايج اين مطالعات بسته به مشخصات کرت، سازگاري کرت با خصوصيات اکوسيستم و انطباق آن با هدف محقق، داراي اختلافات زياد مي باشد. تا آنجائي که استفاده از داده هاي به دست آمده از تحقيقات قبلي را با مشکلات و ترديدهاي خاصي روبرو مي کند. به طور کلي عوامل ايجاد اختلاف در اين آزمايشات را مي توان در 4 گروه: 1)مقياس زماني اندازه گيري ها 2)مقياس مکاني 3) آشفتگي طبيعي ناشي از به کارگيري ادوات اندازه گيري و 4) پيچيدگي تعاملات اکوسيستم قرار داد. با اين حال نقطه شروع پيچيدگي هاي موجود در فرآيندهاي هيدرولوژیکی و مدل سازي آ نها به مفهوم مقياس فرآيندها و اندازه گيري ها بر مي گردد. از طرفي کم تر منبع علمي در داخل کشور به بررسي و تعريف اين اصطلاحات و چگونگي تغیيرات فرآيندها در گذر از يک مقياس به مقياس ديگر پرداخته است. بنابراين در اين مقاله سعي مي شود ابتدا به بررسي مفاهيم مقياس و پيچيدگي هاي آن اشاره شود، سپس تغييرات فرآيندهاي هيدرولوژیکی، مخصوصاً توليد روانآب، فرسايش خاک و رسوبدهي در مقياس هاي مختلف مکاني و زماني بررسي گردد. و با توجه به تحقيقات صورت گرفته در نقاط مختلف دنيا منابع کنترل کننده تغييرات بيان شود و در نهايت در مورد چگونگي مدلسازي اين مفاهيم و نحو انتقال داده ها در بين مقياسها (بزرگ مقياس نمايي و ريزمقياس نمايي) چهارچوب جامعي ارائه گردد.

تخصص ها :

فرسايش، فرآيندهاي هيدرولوژیکی، کرت، مقياس زماني، مقياس مکانی


4
تعيين عرصه هاي مناسب اجراي عمليات پيتينگ جهت ذخيره نزولات آسماني (مطالعه موردي حوضه چاه تلخ سبزوار)
( 2415 بازدید ) ( 158 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

امروزه تهديد و تشديد عوامل محدود کننده منابع طبيعي یکی از چالش هاي اساسي در مديريت پايدار اين منابع به شمار مي آيد. در همين راستا پرداختن جدي تر به مقوله مديريت و اصلاح و احياء منابع طبيعي به ويژه در گستره عظيم مراتع کشور، بيش از هر زمان ديگري نيازمند توجه است. یکی از پروژه هاي اصلاح مراتع، ذخيره نزولات آسماني است که با توجه به کمبود آب در مناطق خشک، جهت کنترل و مهار هرز آبها و سيلاب هاي حاصل از نزولات آسماني و با هدف ذخيره سازي آب باران در مراتع انجام مي گيرد. هدف از اين تحقيق تعيین عرصه هاي مناسب اجراي پروژه پيتينگ در حوزه چاه تلخ واقع در جنوب غربي شهرستان سبزوار مي باشد. براي انجام تحقيق ابتدا نقشه هاي منطقه مورد مطالعه تهيه شد. سپس تيپ بندي پوشش گياهي با پيمايش صحرايي انجام و وضعيت و گرايش مرتع در هر تيپ تعيين گرديد. هم چنين بافت، عمق و هدايت الکتریکی خاک تعيين شد. در نهايت با تلفيق نقشه هاي وضعيت مرتع، شيب، هم باران، بافت خاک، عمق خاک، هدايت الکتریکی(EC) و نقشه کاربري زمين تهيه شده با استفاده از محيط Google Earth و پيمايش صحرايي در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS محل هاي مناسب اجراي اين پروژه ها مشخص گرديد. نتايج حاکي از آن است که بيشتر مراتع حوزه داراي وضعيت فقير و خيلي فقير است که نيازمند روش هاي مصنوعي اصلاح مراتع می باشد. هم چنين مدل نهايي عمليات اصلاحي پيتينگ نشان داد که در 9/ 1680 هکتار  (6/ 10 درصد مساحت منطقه)از مراتع حوزه اين روش اصلاحي پيشنهاد مي گردد.

تخصص ها :

اصلاح مراتع، پيتينگ، نقشه کاربري زمين، سبزوار، GIS


5
اثر پخش سيلاب بر خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك
( 1835 بازدید ) ( 45 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

استفاده از سيلاب در مناطق خشك و نيمه خشك از اهميت زيادي برخوردار است. در تحقيق حاضر تأثير اجراي پخش سيلاب بر بعضي خصوصيات فيزيكي شيميايي خاك دو منطقه در مجاورت هم در نظر گرفته شد، يكي منطقه شاهد كه سيلاب روي آن پخش نشده و ديگري منطقه اي كه سيلاب روي آن پخش شده است. نمونه برداري به روش تصادفي سيستمات كي با 8 پلات 30×30 متر در هر كي از عرصه هاي پهنه پخش و شاهد صورت گرفت. درهر یکی از عرصه هاي شاهد و پخش سيلاب چهار نمونه خاك از گوشه هاي پلاتها و از عمق 25 - 0 سانتيمتر تهيه و با يكديگر تر يكب شد. سپس اين چهار نمونه مخلوط شده و به صورت یک نمونه به آزمايشگاه منتقل شدند. در مرحله بعد عناصر ازت، فسفر، هدایت الکتریکی، درصد آهك، و بافت خاك تعيين گرديد (در مجموع 8 نمونه خاك از هر تيمار). درصورت نرمال بودن داده ها از آزمون پارامتریک Paired -Samples T Test استفاده شد. نتايج حاصل از مقايسه خاك بين دو منطقه واجد پخش سيلاب و منطقه فاقد پخش سيلاب معمولاً نشان دهنده افزايش ماده آلي، نيتروژن و منيزيم و كاهش اسيديته و آهك در خاك منطقه بوده است. از نظر فيزكي خاك نيز، عرصه واجد پخش سيلاب نسبت به منطقه فاقد پخش سيلاب، درصد ذرات ريزدانه آن، مثل رس و سيلت، افزايش نشان داد.

تخصص ها :

پخش سيلاب، خصوصيات فيزيكی- شيميايي، نفوذپذيري خاك


6
بررسي پتانسيل منابع آبي كوهزر براي احداث سد زيرزميني
( 1839 بازدید ) ( 33 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

براي تأمين آب در مقياس کوچک در مناطق خشک که دسترسي به چاه و رودخانه دائمي ندارند، استفاده از جريا نهای زيرسطحي در بستر خشکه رودها مي تواند مطرح باشد. بدين وسيله علاوه بر مهار بخشي از آب باران که به زمين نفوذ مي کند، آبهايي که به طور دائم بوسيله قنوات بالادست از سفره تخليه مي شوند و در فصولي از سال بدون استفاده مفيد مجدداٌ به زمين نفوذ كرده و از دسترس خارج مي شود را مي توان در مخزن سد زيرزميني مهار کرد. هدف از اين پژوهش اطمينان از وجود آب و تغذيه کافي در بالادست محل سد مي باشد. براي تعيين آبدهي حوزه پس از اخذ آمار و اطلاعات و بررسي صحت و سقم آ نها، تحليل منطقه اي انجام و روابط استخراج شد. علاوه بر آن از روش هاي تجربي مانند روش خسلاو، تعيين بيلان آبي حوزه و روش تجربي شوراي تحقيقات كشاورزي هند ICAR استفاده شد. ضريب به دست آمده از تحليل منطقه اي از یک بیشتر بوده است كه فاقد اعتبار است. رابطه ارائه شده توسط شوراي كشاورزي هند ضريب روانآب را 26 % برآورد نمود كه قابل اعتمادتر از ساير روش ها است . بر اين اساس حجم آب قابل برنامه ريزي ناشي از روانآب و نفوذ در حوضه كوهزر برآورد و برابر 5/ 1050096 متر مكعب می باشد.

تخصص ها :

اقليم نيمه بياباني، بيلان آب، دبي متوسط، كوير حاج عليقلي، هيدرولوژي


7
پيش بيني خشکسالي با استفاده از زنجيره مارکف (مطالعه موردي: زيرحوزه آبخيز کلانک، حوزه آبخيز طالقان)
( 2566 بازدید ) ( 446 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 1 - شماره 2
نویسندگان :
خلاصه مقاله :

امروزه با توجه به موضوع روز جهان، مبحث تغيير اقليم و خشکسالي در تمام نقاط جهان حائز اهميت است. یکی از مهمترين علل اهميت اين موضوع ارتباط شرايط اقليمي با ميزان منابع آب در دسترس است. به گونه اي که هر آنچه پديده ي خشکسالي بيشتر باشد پديده کم آب امري اجتناب ناپذير است. از آ نجا که پديده هاي طبيعي فرايندي اجتنا بناپذير هستند و نقش انسان در آن ها کم رنگ است. تنها راه کار اين امر، پي شبيني اين پديده و برنامه ريزي براي مقابله با اين پديد هي طبيعي است. بسياري از پديده هاي طبيعي، شامل عناصري هستند که آن ها را نمي توان به سادگي کنترل يا پيش بيني نمود. اما اين پيش بيني در صورتي امکانپذير است که اطلاعاتي در مورد گذشته آنها موجود باشد. به طور مثال، پيش بيني مقدار بارندگي ها در صورتي ممکن است که آگاهي از مشخصه هاي بارندگي گذشته دردست باشد. پي شبيني پديد ه هاي جوي به دو صورت ديناميکي و آماري امکانپذير است. بررسي هاي آماري به روش هاي مختلف از جمله تحليل سري هاي زماني، همبستگي خطي و غير خطي، مدل هاي متفاوت رياضي و استفاده از توزيع هاي آماري شناخته شده نظير توزيع نرمال، گمبل، پيرسون انجام مي گيرد. در ميان روش هاي آماري، زنجيره مارکف در علوم جوي در سال هاي اخير مورد توجه جدّي قرار گرفته است. زنجيره مارکف با روش هاي ساده رياضي مانند ضرب ماتريس ها، حل احتمالات مربوط به فرآيندهاي وابسته پيش بيني را بسيار آسان نموده است. مدل زنجيره مارکف در علوم مختلفي مانند هواشناسي،اقليم شناسي، اقتصاد و صنعت کاربرد وسيعي دارد. با توجه به اهميت مديريت ريسک خشکسالي، در تحقيق حاضر ضمن ارزيابي خشکسالي ها و پيش بيني احتمال وقوع آ نها، به ارائه راه کارهاي مديريت ريسک خشکسالي با هدف استفاده پايدار از منابع آبي در زيرحوزه آبخيز کلانک پرداخته مي شود. نتايج پيش بيني روش زنجيره مارکوف در منطقه ي مورد مطالعه نشان داد که در بلندمدت، احتمال وقوع خشکسالی ها خوشبختانه کمتر از احتمال وقوع ترسالي هاست. از اينرو لازم است برنامه ريزان و تصميم گيران منطقه اي با تکیه بر روش هاي مديريت ريسک خشکسالي تلاش نمايند، زمينه لازم براي استفاده پايدار از منابع آبي را فراهم نمايند.

تخصص ها :

مديريت خشکسالي، زنجيره مارکوف، بهره برداري پايدار منابع آب


دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای مجله ترویج و توسعه آبخیزداری محفوظ می باشد .