English
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری
مشاهده جزئیات مقاله
دانلود فایل مقاله :
( 2670 بازدید ) ( 400 دانلود )
اطلاعات انتشار : دوره 3 - شماره 11 - شماره پیاپی 11
نوع مقاله : مقالة‌ تحقيقي‌ (پژوهشي‌)
محورهای مقاله : حفاظت آب و خاک
عنوان مقاله : شاخص فقر آب و اهميت آن در مديريت منابع آب
خلاصه مقاله : تشديد بحران آب در سال‌هاي آينده با توجه به افزايش جمعيت، افزايش آلودگي‌ها، تخريب پوشش گياهي، تغيير اقليم و بروز خشکسالي‌ها اجتناب ناپذير خواهد بود. حل بحران آب نيازمند همکاري و اراده جهاني است و آينده‌نگري و برنامه‌ريزي براي منابع آبي در جهان امري ضروري به نظر مي‌رسد. در سال‌هاي اخير لزوم تدوين و ارائه شاخص‌هاي جديد جامع و چند بعدي براي ارزيابي وضعيت موجود و پيش‌بيني روند آتي منابع آب سطحي و زيرزميني از اهميت بالايي برخوردار شده است. در همين راستا شاخص چندبعدي تحت عنوان شاخص فقر آب به منظور ارزيابي دسترسي به منابع آب ارائه گرديده است. در اين مقاله به معرفي شاخص فقر آب، مطالعات انجام شده در کشورهاي مختلف و چگونگي محاسبه‌ي آن پرداخته شده است. بر اساس نتايج، شاخص فقر آب بر اساس ترکيب وزني پنج مولفه اصلي محاسبه مي‌شود. مولفه‌هاي اصلي شاخص فقر آب شامل منابع (دسترسي، تغييرات فصلي و سالانه کميت و کيفيت آب)، دسترسي (قابليت دسترسي آب براي استفاده موثر)، ظرفيت (عوامل اقتصادي-اجتماعي در مديريت منابع آب)، استفاده (ميزان استفاده در بخش‌هاي مختلف) و محيط زيست (اثرات مديريت آب بر يکپارچگي اکولوژيک) مي‌باشند. با توجه به ماهيت چند‌بعدي شاخص فقر آب و در نظر گرفتن تمامي عوامل موثر بر دسترسي يا کمبود منابع آب و نيز ويژگي‌هاي اقتصادي و اجتماعي مي‌تواند ابزار مفيدي در اولويت‌بندي مناطق بحراني و گامي موثر در برنامه‌ريزي استفاده‌ي بهينه از منابع آب باشد. شاخص فقر آب نشان‌دهنده تاثير ترکيبی عوامل عوامل موثر بر کمبود و تنش منابع آبي است که امکان اولويت‌بندی و تدوين نسخه‌های مديريتی برای مناطق مختلف را فراهم می‌نمايد. بايد توجه داشت که تعيين و تحليل شدت کمبود و تنش منابع آب در مناطق مختلف بر اساس شرايط منابع آب منطقه مورد بررسي، قابليت محاسبه شاخص و وجود داده‌ها و نوع معيارهای انتخابی متفاوت خواهد بود.
تخصص ها : کمبود آب، تغييرات مکاني، تغييرات جريان، ظرفيت اجتماعي-اقتصادي
منابع : Alessa, L., Kliskey, A., Lammers, R., Arp, C., White, D., Hinzman, L., and Busey, R. 2008. The arctic water resource vulnerability index: an integrated assessment tool for community resilience and vulnerability with respect to freshwater. Environmental Management, 42:523-541.


نویسندگان مقاله :
نویسندهترتیب نویسندهدانشگاه / سازمان/ موسسهدانشگاه / سازمان/ موسسه ( لاتین )سمتپست الکترونیکیمدرک تحصیلی
رقیه آسیایی هیر 1   roghaye.asiabi@gmail.com 
رئوف مصطفی زاده
(نویسنده مسئول)
2   raoofmostafazadeh@yahoo.com 
مجید رئوف 3   majidraoof2000@gmail.com 
اباذر اسمعلی عوری 4   esmaliouri@uma.ac.ir 
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای مجله ترویج و توسعه آبخیزداری محفوظ می باشد .