English
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری
معرفی نشریه
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری
مجله ترویج و توسعه آبخیزداری

بدینوسیله به اطلاع کلیه پژوهشگران و کارشناسان محترم می رساند، پیرو مصوبه اسفندماه هیات مدیره انجمن آبخیزداری ایران، نویسندگانی که مقالات آنها از تاریخ 1396/4/1 پذیرفته می گردد، لازم است تا مبلغ 1000000 ریال (یکصد هزار تومان) بمنظور تامین بخشی از هزینه های چاپ به شماره حساب 74597453/22 بانک ملت کد 67025 به نام انجمن آبخیزداری ایران و یا شماره حساب کارت تجارت 5567-9166-5399-6273 واریز نموده و اسکن فیش واریزی را به آدرس edwmji@gmail.comایمیل نمایند.

بدیهی است صدور گواهی پذیرش و چاپ مقاله منوط به پرداخت هزینه چاپ می باشد.

توجه فرمایید وجوه واریز شده به هیچ عنوان قابل استرداد نخواهد بود.

مقالات آخرین شماره منتشر شده از آخرین دوره نشریه
 دوره5،شماره17 ،پیاپی17
 
1
ارزيابي عوامل موثر بر ميزان موفقیت طرح‌های بیولوژیک آبخيزداري (مطالعه موردي: حوزه آبخيز كاخك گناباد)
( 3 بازدید )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : اجرای طرح‌هاي بیولوژیک در حوزه‌های آبخیز یکی از اقدامات اصلی در برنامه‌های آبخیزداری و حفاظت خاک می‌باشد. امروزه اجرای این طرح ها در اغلب برنامه‌های مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز مورد توجه قرار می‌گیرد. مطالعات نشان داده است که اجرای طرح‌های بیولوژیکی هم از نظر اقتصادی نسبت به سایر طرح‌ها مانند طرح‌های مکانیکی با صرفه‌تر است و هم نسبت به سایر عملیات آبخيزداري تاثیر بیشتری در حفاظت از منابع آب و خاک دارد. طی سال‌های اخیر طرح‌های بیولوژیکی زیادی در سطح کشور به اجرا در آمده است که بعضاً با موفقیت‌های زیادی همراه بوده‌اند و جا دارد از تجربیات اجرای این­گونه طرح‌ها در سایر نقاط کشور استفاده شود. تاکنون مطالعات زیادی بر روی علل موفقیت یا شکست این­گونه طرح‌ها در كشور صورت نگرفته است. لذا شناسایی و تعیین عوامل موفقیت طرح‌های بیولوژیکی می‌تواند نقش بسزایی در افزایش ميزان موفقیت و اجرای این‌گونه طرح‌ها در سایر نقاط کشور داشته باشد. منطقه مورد نظر برای اجرای این تحقیق حوزه آبخیز کاخک در شهرستان گناباد در استان خراسان رضوی می‌باشد. حوزه آبخیز شهید مهدی نوری کاخک در فاصله 35 کیلومتری جنوب گناباد واقع شده است و داراي مساحت 106/5 هكتار است كه طرح‌هاي بيولوژيكي اجرا شده در حوزه شامل عمليات نهال كاري، كپه‌كاري و بذرپاشي است. براي انجام اين تحقيق ضمن بازديد و مشاهده اقدامات صورت گرفته در حوزه پرسشنامه‌اي حاوي سوالات مختلف در زمينه ارزيابي طرح و نيز عوامل موثر بر موفقيت طرح تهيه و از 31 نفر از كارشناسان رشته ­هاي مرتبط و مطلع از طرح تكميل شد. نتايج اين تحقيق نشان داد كه عمليات بيولوژيك انجام شده در حوزه كاخك نسبتا موفق مي‌باشد. به‌طوري­كه از نظركارشناسان موفقيت طرح در سطح 97 درصد متوسط به بالا مي‌باشد. همچنين نتايج تحقيق حاكي از آن است كه از بين عمليات بيولوژيك انجام شده، عمليات نهال‌كاري بيشترين موفقيت را داشته­است. همچنين نتايج تحقيق بيانگر آن است كه نقش عوامل انساني در موفقيت طرح‌هاي بيولوژيك بيشتر از عوامل طبيعي مي‌باشد. از مهمترين عوامل انساني موثر بر موفقيت طرح از ديد كارشناسان مهارت و تجربه نيروي انساني و نيز اعتماد و منافع اجتماعي مي‌باشد. نتايج پژوهش همچنين نشان داد كه بين كارشناسان رشته‌ها و رده‌هاي مختلف تحصيلي تفاوت معني‌داري از نظر آماري در ارزيابي موفقيت طرح وجود ندارد. (F=1.809, P=0.157), (F=1.118, P=0.359).
تخصص ها : آبخیزداری، ارزیابی، طرح‌های بیولوژیک، حوزه آبخیز، كاخك، گناباد

2
تعيين گذرگاه‌هاي داراي پتانسيل خطر وقوع بهمن در حوزه آبخيز کرج با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي
( 4 بازدید ) ( 1 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : كشور ايران به دليل تنوع اقليمي زياد، هميشه در معرض خطرات طبيعي مختلفي بوده است.  يكي از اين بلايا، سقوط بهمن در مناطق برف‌خيز است كه آسيب‌هاي قابل توجهي را بر پيكره‌ اقتصادي و اجتماعي كشور تحميل كرد­ است. اين مسئله به‌ويژه در جاده‌ چالوس كه از راه‌‌هاي پرتردد كشور است تهديدي جدي محسوب شده و هرساله خسارت‌هاي جاني و مالي غيرقابل اغماضي به بار مي‌آورد. ازاين رو توجه به اهميت مکان‌يابي و پهنه‌بندي مناطق پر خطر از نظر دارا بودن پتانسيل وقوع بهمن امري ضروري و قابل توجه مي‌باشد. برهمین اساس در پژوهش حاضر با استفاده از تکنيک‌هاي سامانه اطلاعات جغرافيايي و تصاوير ماهواره‌اي به تعيين مناطق پرخطر بهمن پرداخته شده است. بدين منظور با استفاده از نقشه توپوگرافي منطقه نقشه‌ تحدب و تعقر، ارتفاع، جهت و شيب دامنه در محيط نرم افزار Arc GIS 10.2 تهيه شد، سپس با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي کاربري اراضي و پوشش منطقه به شکل رقومی نقشه تهيه شد. در گام بعدي با تلفيق لايه‌هاي مذکور در محيط نرم افزار GIS و وزن‌دهي به هر کدام از عوامل گذرگاه‌هاي پرخطر بهمن مشخص شد نتايج حاصل از اين پژوهش نشان داد مناطق بدون خطر، داراي خطر متوسط، خطر بالا و مناطق با خطر بسيار بالا به ترتيب، 22/16، 25/69، 25/69 و 27/78 درصد از مساحت منطقه مورد مطالعه را تشکيل مي‌دهند. در نهايت به‌منظور بررسي‌ میزان صحت پژوهش انجام شده نتايج حاصله با نمونه‌های رخ داد واقعيت زميني تطابق داده شد و نتایج نشان دهنده تطابق قابل ملاحظه‌ نتایج به دست آمده با واقعیت زمینی بود.
تخصص ها : بهمن، سامانه اطلاعات جغرافيايي،جاده چالوس، برف.

3
بررسی اثر تغییر اقلیم بر بیلان و تراز آب‌های زیرزمینی دشت رامهرمز
( 4 بازدید ) ( 4 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : پدیده تغییر اقلیم تأثیر قابل توجهی بر منابع آب سطحی و زیرزمینی دارد. با توجه به اینکه تأثیر تغییرات اقلیمی بر منابع آب زیرزمینی نسبت به منابع آب سطحی غیرمستقیم و آهسته‏تر می‏باشد پایش وضعیت این منابع و حفظ پایداري آنها تحت تاثیر این تغییرات از اهمیت بالایی برخوردار است. در اين تحقيق با هدف دستیابی به پتانسيل‌هاي مختلف منابع آب با مديريت درست و ميزان مصرف بهينه آب اقدام به بررسی اثر تغییر اقلیم بر بیلان و تراز آب‌های زیرزمینی دشت رامهرمز در استان خوزستان شد. در این مطالعه ابتدا داده‏های مدل شامل بارش، دمای کمینه و بیشینه و تابش به صورت روزانه استخراج شده و بعد از کالیبره کردن مدل در دوره پایه 2010-1997 با استفاده از مدل HADCM3 و سناریو A2 اقدام به پیش‏بینی اقلیم در طی سال‏های 2040-2011 شد. نتایج لارس حاکی از افزایش 78 میلی‏ متری در بارش سالیانه، افزایش 5/0 درجه سلسیوس در کمینه و بیشینه دما و همچنین افزایش متوسط 254 میلی‏متری در تبخیر و تعرق سالیانه خواهد شد. نتایج نشان داد با بررسی هيدروگراف واحد دشت در طي يک دوره 17 ساله، بطور کلي روند سطح آب در اين دشت نزولي است. با توجه به محاسبات بيلان آب زیرزمینی، آبخوان آزاد رامهرمز با کاهش در حجم ذخيره مواجه مي‌باشد، بطوريکه با توجه به ميزان ورودي‌ها و خروجي‌ها ميزان تغييرات ضريب ذخيره 7.33- ميليون مترمکعب مي‌باشد. حجم کل ورودی به آبخوان آبرفتی دشت رامهرمز 37.16 و حجم کل خروجی از آبخوان 44.49 میلیون مترمکعب می‌باشد. تغييرات حجم ذخيره محاسبه شده توسط هيدروگراف واحد با توجه به ضريب ذخيره ميانگين و مساحت آبخوان 8.68- برآورد گرديد که خود تأييد کننده محاسبات بيلان مي‌باشد.
تخصص ها : تغییر اقلیم، دشت رامهرمز، هیدروگراف واحد، بیلان آب

4
ارزیابی دانش بهره­ برداران در زمینه عملیات حفاظت از مراتع و عوامل موثر بر آن در شهرستان ماهنشان
( 3 بازدید )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : دانش بهره ­بردارن نقش مهمی در بهره ­برداری و حفاظت پایدار از منابع طبیعی دارد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی دانش بهره­برداران دامدار در زمینه عملیات حفاظت از مراتع و تحلیل عوامل موثر بر آن بود که به روش توصیفی- همبستگی و از طریق ترکیبی از روش‌های پیمایش و مطالعه موردی انجام شده است. جامعه آماری مورد نظر پژوهش را 1280 بهره­بردار در مناطق روستایی شهرستان ماهنشان تشکیل می ­دادند که طرح ­های مرتعداری در آن­ها انجام شده بود یا در حال اجرا بود که با استفاده از روش نمونه­ گیری تصادفی چند مرحل ه­ای 204 نفر انتخاب گردیدند. داده ­ها از طریق بررسی اسناد، گروه ­های متمرکز، مصاحبه ­های نیمه ساختاریافته و مصاحبه­ های ساختار یافته از طریق پرسشنامه، جمع ­آوری گردید. یافته­ها نشان داد، نگرش بهره­ برداران نسبت به اهمیت مراتع مناسب بود و دانش آنان در زمینه اقدامات بیولوژیکی و مدیریت چرای مراتع نسبتاً بالا بود ولی دانش آن ­ها در مورد عملیات مکانیکی در حد کم بود. همچنین، بر اساس تحلیل رگرسیونی گام به گام، 35/7 درصد تغییرات دانش بهره­بردران در مورد اقدامات حفاظت از مراتع بوسیله متغیرهای نگرش نسبت به اهمیت منابع طبیعی، سن، تعداد کندوی زنبور عسل، تعداد دوره ­هایی که فرد شرکت کرده است، روابط با کارشناسان منابع طبیعی و دریافت اطلاعات از برنامه­ های تلویزیونی، تبیین گردید.
تخصص ها : طرح ­های مرتعداری، دانش بهره‌برداران، عملیات حفاظت، ماهنشان، مرتع

5
ارزیابی ضریب رسوب­دهی زون ­های دگرسانی و سازندهای حوزه آبخیز تنگ بستانک استان فارس
( 3 بازدید )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : شناسایی مناطق مولّد رسوب از مهمترین مصادیق مدیریت خاك به ­منظور بهره ­برداري مطلوب و کاهش تخریب آن می­باشد. هدف تحقیق حاضر شناسایی زو ن­های دگرسانی بر پایه روش­های نوین و پیشرفته­تر آنالیز تصاویر ماهواره­ای، تهیّه لایه ­اطّلاعاتی ضریب رسوب­دهی این زون ­ها و همچنین اولویّت ­بندی سازندهای موجود در حوزه آبخیز تنگ بستانک استان فارس از حیث تولید رسوب بود. بدین منظور با استفاده از روش­های پیکسل مبنا و زیرپیکسل مبنا و با لحاظ خطاهای گماشته شده، خطای حذف شده، دقّت کاربر، دقّت تهیّه ­کننده، دقّت کلّی و کاپا زون­ های دگرسانی شناسایی شدند و سپس با استفاده از مدل هیدروفیزیکی ضریب رسوب­زایی پیکسل به پیکسل در سطح حوزه تهیه گشت و جهت ارزیابی رسوب­زایی سازندها از شاخص اهمیّت نسبی استفاده شد. نتایج نشان داد روش مشخصه برازش طیفی، روشی مناسب جهت تهیّه نقشه زون­های دگرسانی می ­باشد. زون پروپیلیتیک با مساحت 46/278 کیلومترمربّع  بیشترین پراکنش را در سطح حوزه دارا می­باشد. همچنین نتایج نشان داد سازند پابده ­گورپی با وجود مساحت 2/04 کیلومترمربّع از سطح 80/73 کیلومترمربعی حوزه و با اهمیّت نسبی3/875 بیشترین نقش و سازند رازک با ضرائب کوچک رسوب­دهی کمترین نقش را در تولید رسوب حوزه دارند. سازند آسماری جهرم با وجود پراکنش 61 درصدی از سطح حوزه در اولویّت چهارم از لحاظ ضریب رسوب­دهی قرار دارد. همچنین نتایج نشان داد قابلیّت فرسایش در حوزه ازشرق به سمت مرکز وغرب حوزه افزوده و از شمال و شمال غربی به سمت جنوب و جنوب شرقی حوزه کاسته می­ شود. بزرگترین ضریب رسوب­دهی(8/91-54/3) بیشتر در نواحی مرکزی، غرب و شمال­ غربی منطقه دیده می­شود.
تخصص ها : دگرسانی، سازند، ضریب رسوب­زایی، سنجش از دور، تنگ بستانک

6
گزارش اثربخشي انجمن آبخيزداري بر برنامه ششم توسعه ايران
( 3 بازدید ) ( 3 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : با توجه به نيازها و شرايط هر کشوري، برنامه ­ريزي‌هايي براي توسعه آن بايستي صورت گيرد. بنابراين، ظرفيت­ ها و نيازهاي هر کشوري نوع خاصي از برنامه­ ريزي­ هاي بلند،‌ ميان و کوتاه­ مدت را مشخص مي ­کند. براي توسعه در کشور جمهوري اسلامي ايران نيز استراتژي­ ها و برنامه­ هايي به صورت بلند، ميان و کوتاه ­مدت تهيه شده است که برنامه­ هاي پنج ساله توسعه از جمله اين برنامه ها می باشد. برنامه­هاي توسعه پنج ساله داراي بخش­ هاي مختلفي بوده که بررسي بخش­هاي مختلف خصوصا بخش­ هاي آبخيزداري، آب و خاک و کشاورزي اهميت فوق­العاده­اي براي بخش ­هاي منابع طبيعي و کشاورزي دارد. اما جايگاه انجمن آبخيزداري کشور در اصلاحات و پيشنهادات در برنامه­ هاي توسعه پنج ساله قابل توجه است. در اين راستا پيش­نويس برنامه توسعه ششم چندين بار در جلسات تخصصي انجمن مورد کنکاش قرار گرفت و پيشنهادهايي براي تکميل بعضي از بندهاي برنامه ارائه شد. بنابراين در اين مقاله اثربخشي انجمن آبخيزداري و ساير بخش­ هاي مرتبط بر برنامه توسعه ششم ارائه م ي­شود.
تخصص ها : سياست‌گزاري‎‌هاي کلان، حفاظت آب و خاک، قوانين و سياست ­هاي کشور

7
مروری بر کاربرد علم توزیع اندازه ذرات رسوبی در مقیاس‌های مکانی و زمانی
( 1 بازدید )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 5 - شماره 17 - شماره پیاپی 17
نویسندگان :
خلاصه مقاله : بررسی توزیع اندازه ذرات رسوب از دهه 80 میلادی به‌صورت دانشی جدید برای بررسی فعل و انفعالات ذرات رسوبی در محیط‌های آبی توسط سه گروه از متخصصان علم هیدرولوژی، ژئومرفولوژی و ژئوشیمی مطرح شد. رفع بسیاری از مشکلات مدیریتی در زمینه حفاظت آب و خاک و همچنین محیط زیست با توجه به هدف محققان به‌ویژه در انتقال آلودگی‌ها نیازمند شناخت دقیق پیچیدگی‌های رفتاری توزیع اندازه ذرات رسوبی در محیط‌های مختلف است. بر همين اساس پژوهش حاضر با هدف ارائه اطلاعاتی جامع درباره اهمیت و کاربرد اندازه ذرات رسوب در مقیاس‌های مختلف زمانی و مکانی انجام شد. در تحقيق حاضر ابتدا تعریفی از اندازه ذرات از دیدگاه متخصصین مختلف، سپس روش‌های اندازه‌گیری اندازه ذرات رسوب و اهمیت اندازه‌گیری آن‌ها و در نهایت بررسی تغییرات زمانی و مکانی توزیع اندازه ذرات رسوب در مقیاس‌های مختلف ارائه شده­است. اطلاعات ارائه شده را مي‌توان به‌منظور فهم و مدیریت بهتر انتقال رسوبات و مواد غذايي و آلودگي‌های همراه آن‌ها مانند فسفر، آفت‌كش‌ها، فلزات سنگين و عوامل بيماري‌زا و هم‌چنین در بهره‌برداری از سامانه‌های مهندسی مثل آب آشامیدنی، فاضلاب‌ها، رودخانه‌ها و شناخت فرآيندهاي فرسايش خاک استفاده کرد.
تخصص ها : اندازه مؤثر رسوب،‌ اندازه مطلق رسوب، حفاظت خاک، خاک‌دانه، فرسایش آبی

دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای مجله ترویج و توسعه آبخیزداری محفوظ می باشد .